In het zuidelijk Westerkwartier werkt de gemeente aan plannen voor zonne-energie met meerwaarde voor het gebied. Wing ontwikkelde een maatschappelijke tender die initiatiefnemers uitdaagt om energieopwekking te combineren met participatie, lokaal eigendom en zorg voor de omgeving.
De Groningse gemeente Westerkwartier verkende of in het zuidelijk Westerkwartier ruimte is voor een grootschalige gebiedstransformatie waarin landschappelijke ontwikkeling wordt gecombineerd met het opwekken van zonne-energie (voor de liefhebber: 65 MegaWattpiek, of ca 60 hectare). De vraag aan Wing was helder maar complex: hoe organiseer je zo’n ontwikkeling zó dat energieopwekking samengaat met zorg voor het landschap, het aanpakken van maatschappelijke opgaven zoals bijvoorbeeld biodiversiteit of veenoxidatie en betrokkenheid van inwoners, terwijl de gemeente zelf geen grond bezit? En hoe neem je de inwoners daarin serieus mee?
Op zoek naar kansen
Wing organiseerde werksessies waarin verschillende gemeentelijke disciplines samen aan tafel zaten, waaronder medewerkers op het gebied van landschap, duurzaamheid en gebiedsregie. Ook de provincie en het waterschap sloten aan, vanwege hun rol in vergunningverlening en waterbeheer. In deze bijeenkomsten werden per deelgebied de kansen en beperkingen besproken: waar liggen al plannen voor woningbouw, waar is het houtsingellandschap kwetsbaar en waar spelen wateropgaven waarbij de aanleg van een zonnepark kansen biedt?
Op basis van al deze input ontwierp Wing een maatschappelijke tender: een uitnodiging aan initiatiefnemers waarin niet de hoogste opbrengst centraal staat, maar de kwaliteit van de bijdrage aan het gebied.
Lastige keuzes
De grootste uitdaging in dit project is het combineren van hoge ambities met financiële en politieke realiteit. Een ontwikkeling die ook investeert in landschapsherstel, watermaatregelen en natuur vraagt om een stevige financiële onderbouwing. Tegelijk schrijft beleid voor dat minimaal de helft van het zonnepark in lokaal eigendom moet zijn, waardoor een deel van het rendement direct terugvloeit naar bewoners. Daarnaast is er sprake van een maatschappelijk debat: inwoners in het gebied vragen zich af of ‘zon op land’ de best passende manier is om de gemeentelijke energiedoelstellingen te behalen. Wing hielp de gemeente deze spanningen expliciet te maken en te vertalen naar heldere, uitlegbare keuzes in de beoordelingscriteria van de tender.
Klaar voor de volgende stap
Wing leverde naast een concept-maatschappelijke tender ook een praktische procesbeschrijving op voor de gemeente. Na vaststelling in het college van burgemeester en wethouders wordt de tender opengesteld, zodat initiatiefnemers voorstellen kunnen indienen voor een gebiedstransformatie met ruimte voor zonne-energie. De gemeente kan deze voorstellen vervolgens toetsen aan vooraf vastgestelde criteria voor landschap, water, participatie en lokaal eigendom. Wanneer de tender wordt gepubliceerd, hangt af van politieke besluitvorming, maar de basis ligt klaar om een volgende stap te zetten.
Samenwerkingspartner
- Rom 3D